Dyatlov Geçidi Olayı - Dokuz Deneyimli Dağcıyı Ne Öldürdü

1959 yılının Şubat ayında, Sovyetler Birliği'nin Ural Dağları'nda dokuz kişilik bir dağcı grubu hayatını kaybetti. Olayın nedeni hâlâ kesin olarak bilinmiyor. Bu dosya, sadece kayıtlara geçen gerçekleri ve resmî soruşturmanın çelişkilerini ortaya koymayı amaçlıyor.

Yolculuğun başlangıcı

Grup, Ural Politeknik Enstitüsü'nden deneyimli dağcılardan oluşuyordu. Liderleri 23 yaşındaki Igor Dyatlov'du. Amaçları, Kuzey Urallar'da bulunan ve yerel halkın "Ölüler Dağı" dediği Otorten Dağı'na tırmanmaktı.

Ekip 27 Ocak'ta yola çıktı. Son kez 1 Şubat'ta, ormanın kenarındaki bir kamptan haber verdi. Bundan sonra kimse onlardan haber alamadı.

Çadırda bulunanlar

Kurtarma ekipleri 26 Şubat'ta çadıra ulaştı. Gördükleri manzara bugüne kadar açıklanamamıştır:

• Çadır, içeriden bıçakla yarılmıştı. Yani kaçanlar onların kendisiydi.
• İçeride yiyecek, ayakkabı ve dış giysiler duruyordu. Bazıları dışarıya neredeyse çıplak ayakla çıkmıştı.
• Çadırın dışında, karda ağaçlara doğru giden dokuz çift ayak izi vardı. İzler düzgündü; kaçışan, itişen insan izi yoktu.

Yaklaşık 1,5 kilometre aşağıda, ormanın kenarında iki kişi çam ağacının altında donmuş hâlde bulundu. Elleri ve ayakları yanmış, ateş yakmaya çalıştıkları anlaşılıyordu.

Diğer üç kişi, kampa geri dönmeye çalışırken yolda ölmüştü. Bu üç kişide iç kanama, kafatası kırığı ve göğüs kafesi kırıkları tespit edildi. Adli tıp raporuna göre bu yaralanmaların şiddeti, bir araba kazasındakine eşdeğerdi.

Kalan dört kişi ise ancak 4 Mayıs'ta, karlar eridikten sonra, bir derenin içinde bulundu. Aralarından birinin dili ve gözleri yoktu.

Resmî raporun çelişkileri

Soruşturmayı yürüten savcı Lev Ivanov, olayı "karşı konulmaz bir doğa gücü" olarak tanımladı ve dosyayı kapattı. Ancak dosyada açıklanamayan ayrıntılar vardı:

• Bazı kıyafetlerde normalin üzerinde radyoaktivite ölçüldü.
• Yaralanmalar, düşme veya çarpma izi taşımıyordu; iç organlara baskı uygulanmış gibiydi.
• Olay gecesi bölgede başka gruplar da gökyüzünde garip ışıklar gördüklerini bildirdi.
• Bazı kurbanların yüzünde ifade donmuştu; korkuya işaret eden bu durum rapora yazılmadı.

Öne sürülen açıklamalar

Çığ teorisi: En yaygın açıklama. Grubun çadırın üstüne çığ düştüğünü sanıp kaçtığı, ardından dondurucu soğukta öldüğü düşünülüyor. Ancak çığ düşecek bir yamaç olmadığı ve çadırın ayakta kaldığı, bu teoriye karşı en sık dile getirilen itirazlardır.

Katabatik rüzgâr: Vadiden aşağıya aniden inen çok şiddetli bir rüzgârın çadırı havalandırdığı ve grubun onu bırakıp ormana kaçtığı öne sürülür. 2019'da yapılan bir bilgisayar simülasyonu bu teoriyi destekleyen sonuçlar verdi.

Askerî test: Bölgenin Sovyet ordusu tarafından gizli denemeler için kullanıldığı iddiası. Radyoaktivite bulgusu bu iddiayı besledi, fakat hiçbir arşiv belgesi bunu doğrulamadı.

Bilimsel kapanış: 2020'de Rusya Başsavcılığı dosyayı yeniden inceledi ve resmî sonucu "çığ" olarak açıkladı. Olayın nedeni hukuken kapandı; kamuoyunda tartışma ise kapanmadı.

Değerlendirme

Dyatlov Dosyası'nın en rahatsız edici yanı, açıklamaların hiçbirinin tüm olguları aynı anda karşılamamasıdır. Çığ teorisi çadırın ayakta kalmasını açıklamıyor; rüzgâr teorisi ağır iç yaralanmaları açıklamıyor; askerî test iddiası ise hiçbir belgeye dayanmıyor.

Elinizde sağlam bir kayıt varsa ve dosyaya katkı yapmak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.