Voynich El Yazması: 600 Yıldır Çözülemeyen Kitap
1912'de Wilfrid Voynich adlı bir kitap satıcısı, İtalya'da bir Cizvit koleji kütüphanesinde tuhaf bir el yazması buldu. Fiyatını sormadan aldı. Bugün bu kitap, dünyanın en ünlü çözülememiş metni.
Adı: Voynich El Yazması.
Ne var içinde?
Yaklaşık 240 sayfa hayatta kalan kitap, hiçbir bilinen dilde yazılmamış. Kullanılan alfabe, hiçbir yerde başka bir örnekte görülmüyor: yirmi kadar karakter, garip süslemeler, tekrarlayan desenler.
Kitap bölümlere ayrılmış:
- Bitkisel bölüm: Hiç tanınmayan bitkilerin çizimleri ve açıklamaları. Yaprak, kök ve çiçek detayları var; ancak hiçbir bitki bilinen bir türle eşleşmiyor.
- Astronomik bölüm: Yıldızlar, burç sembollerine benzeyen halkalar ve dairesel diyagramlar.
- Biyolojik bölüm: Çıplak figürler, birbirine bağlı boru ve kanallar içinde yüzüyor gibi. Bir tür banyo veya anatomi sahnesi.
- Kozmolojik bölüm: Dairesel adalar, geçitler.
- Farmasötik bölüm: Kök ve kavanoz çizimleri.
- Tarif bölümü: Kısa, maddeler halinde yazılmış notlar.
Bilim ne diyor?
Karbon testi (2009): Parşömen, 1404-1438 arasına tarihlendi. Yani kitap gerçekten Orta Çağ'ın sonuna ait. Sahte değil.
Mürekkep: Analizler, mürekkebin dönemle uyumlu olduğunu gösterdi.
Yazının istatistiği: En ilginç bulgu bu. Bilgisayar analizleri, metnin doğal dil istatistiklerine uyduğunu gösteriyor. Yani rastgele harf dizileri değil; Zipf yasası gibi gerçek dillerin taşıdığı örüntüleri taşıyor.
Bu neden önemli? Çünkü eğer biri kitabı uydurmak için anlamsız harfler yazsaydı, bu istatistikler tutmazdı.
Çözüm iddiaları
Yüz yıldan fazla süredir yüzlerce çözüm iddiası ortaya atıldı. Hepsi çürütüldü. Öne sürülen adaylar:
- Şifrelenmiş bir Avrupa dili (Latince, Almanca, İtalyanca)
- Yapay bir dil — deneysel olarak oluşturulmuş
- Kayıp bir dil — hiç bilinmeyen bir uygarlığa ait
- Anlamsız metin — dönemin şarlatanlarının para için uydurduğu bir kitap
2019'da bir araştırmacı, metnin şifresiz bir "proto-Romance" dili olduğunu iddia etti. Dilbilimcilerin büyük kısmı bu iddiayı reddetti çünkü yöntemi tutarlı biçimde uygulanabilir değildi.
En güçlü yorum
Bugün araştırmacıların bir kısmı, kitabın bilinçli bir şifreleme olduğunu düşünüyor. Ancak şifreleme kullanılsaydı, istatistiklerin doğal dile bu kadar benzememesi gerekirdi — bu, teorinin zayıf noktası.
Bir başka yorum, kitabın bir tıbbi veya simya el kitabı olduğu. Dönemde bitki ve yıldız ilişkisine dayanan tedavi kitapları yaygındı. Ancak o dönemde hiç kimse bitkileri böyle çizmiyordu.
Bugün nerede?
Kitap, Yale Üniversitesi Beinecke Nadir Kitaplar Kütüphanesi'nde. Tamamı dijitalleştirildi ve çevrimiçi erişime açıldı.
2016'da bir yayınevi, kitabın tıpkıbasımını yayımladı. Her yıl yeni çözüm iddiaları geliyor. Her yıl yeni iddialar çürütülüyor.
600 yıl önce biri bu kitabı yazdı. Ne yazdığını bilen tek bir kişi olduğunu düşünüyoruz — ya da hiç olmadı.
Ve o kitap hâlâ kimsenin okuyamadığı şeyler söylüyor.