Zodyak Katili - 51 Yıl Sonra Çözülen Şifre, Hâlâ Bilinmeyen İsim

Dünya tarihinin en çok konuşulan faili meçhul dosyalarından biri, katilin kendi eliyle bıraktığı şifreler sayesinde bugün de canlı kalıyor. Bu yazı, olayın sanık tespitine değil, belgelenmiş seyrine ve kriptografinin çözdüğü kısmına odaklanıyor.

Olayların seyri

1968'in sonunda ve 1969'da Kuzey Kaliforniya'da bir dizi silahlı saldırı gerçekleşti. San Francisco Chronicle, San Francisco Examiner ve Vallejo Times-Herald gazetelerine mektuplar gönderen saldırgan, olayları üstlendi.

Mektuplarda kurbanların ayrıntılarını tek tek sıralayarak, "kendi yazdığı şifreyi gazeteler yayınlamazsa daha fazla insanı öldüreceğini" yazdı. Gazeteler şifreleri bastı. Bu, olayın medya tarihinde de bir dönüm noktası olmasına yol açtı: İlk kez bir fail, medyayı doğrudan bir pazarlık aracı olarak kullandı.

Dört şifre, tek bir sonuç

Saldırgan toplam dört şifreli metin gönderdi:

• 408 karakterlik şifre: 1969'da bir öğretmen çift tarafından, elle yapılan bir çözümle kırıldı. Metin, katilin "insanları öldürmekten zevk aldığını" söylediği kısa bir mesajdı.
• 340 karakterlik şifre: 51 yıl boyunca çözülemedi.
• Diğer iki kısa şifre ise hâlâ açılmadı.

2020'de ne oldu?

Aralık 2020'de, ABD'de kod çözme üzerine çalışan üç araştırmacı — David Oranchak, Sam Blake ve Jarl Van Eycke — 340 karakterlik şifreyi kırdıklarını açıkladı. Yöntem, binlerce olasılığı otomatik olarak deneyen bir yazılım ile olasılıklı kelime kontrolünün birleştirilmesiydi.

Çözülen metin şuydu: "Umarım beni yakalamaktan keyif alıyorsundur. Televizyondaki adam değilim, sana bu konuda hiçbir ipucu vermedim."

Kritik nokta şu: Şifre çözüldü, ama katilin kimliği ortaya çıkmadı. Çözüm, dosyaya isim değil, yalnızca katilin iletişim biçimine dair bir kanıt ekledi.

Neden bu kadar zor?

Şifreler klasik bir anahtar kullanmıyordu. Araştırmacıların açıklamasına göre metinler, anlam bütünlüğü zaman zaman bozulan, düzensiz bir kodlama şemasıyla yazılmıştı. Bu tür şifrelerde tek bir yanlış varsayım, tüm çözümü çıkmaza sokar — 340 şifresinin 51 yıl dayanmasının nedeni de buydu.

Tespit tartışması

2021'de San Francisco polisi, DNA üzerinden yürütülen bir inceleme sonucunda dosyanın kapandığını duyurdu. Ancak bu açıklama bağımsız araştırmacılar ve bazı savcılık birimleri tarafından yeterince desteklenmiş bulunmadı; dosyanın resmî statüsü halen tartışmalı.

Bugün elimizde kesin olarak şunlar var: dört şifre, ikisi çözülmüş durumda; yedi doğrulanmış saldırı; ve hiçbir mahkûmiyet kararı bulunmayan bir dosya.

Şifreler neden önemli?

Zodyak dosyasını diğer faili meçhul dosyalardan ayıran şey, katilin kendi eliyle bıraktığı matematiksel kanıttır. Bu metinler, kriminoloji ve kriptografi dünyasında hâlâ ders olarak inceleniyor. Çözülen 340 şifresi, kamuya açık verilerle 50 yıl sonra bile yeni bilgi üretilebileceğini gösterdi.